In deze leeswijzer gaat het om de verschillen tussen mannen en vrouwen; van de manier waarop zij geschapen zijn, tot de taken en verantwoordelijkheden die God hen heeft gegeven. Het gaat over de verhoudingen in het huwelijk en in de kerk. Omdat de GS van de GKv van Meppel 2017 besloten heeft alle kerkelijke ambten open te stellen voor vervulling door vrouwen, zullen verhoudingsgewijs veel bijdragen daarover gaan. De reden daarvan is de grote gewetensproblemen die daardoor ontstaan (zijn) bij veel kerkleden. Belangrijk is het besef dat deze besluiten niet op zichzelf staan; wat ook blijkt uit de gronden onder de besluiten. We wijzen op bijdragen die elders verschenen zijn en geven kort een aanduiding van het belang. Met daarbij de internetlink van de website waarnaar we verwijzen. We kiezen – in grote lijnen – een chronologische volgorde: de meest recente stukken bovenaan. Hier en daar is er een overlap met bijdragen die ook in de leeswijzer hermeneutiek naar voren komen.

 

Het gezag van Gods Woord en de synodebesluiten over m/v en ambt

Onder deze titel schreef dr. B. van Egmond een bijdrage op de website bezinningmvea. Deze site beoogt kerkleden en kerkenraden te helpen bij hun bezinning over de besluiten van de GKv-synode Meppel 2017 over de toelating van vrouwen tot alle ambten. De site biedt ook hulp bij het vragen van revisie aan de volgende synode. Deze bijdrage van dr. B. van Egmond gaat in op de manier waarop de GS met de Bijbel omgaat in deze besluiten. Van Egmond maakt onderscheid tussen de Bijbel als norm, de Bijbel als bron voor geloof en de Bijbel als inspiratiebron. Hij wijst aan dat de GS in het bijbelgebruik niet de Bijbel als norm heeft gebruikt, maar de Bijbel als inspiratiebron met name in besluit 3 (‘uit te spreken dat er Schriftuurlijke gronden zijn om volop ruimte te bieden voor de inzet van gaven van vrouwen in taakvelden zoals verkondiging, onderwijs, pastoraat en diaconaat’). Van Egmond: ‘In de gronden onder besluit 3 worden bijbelteksten gebruikt om te illustreren dat God in de loop van de geschiedenis de ongelijkheid tussen man en vrouw overwint. (…) Vervolgens worden die gegevens gebruikt om de conclusie te trekken dat God eigenlijk al in het OT het tekort van exclusief mannelijke ambtsdragers aan de kaak stelde. Maar deze conclusie volgt niet uit deze bijbelteksten. De gegevens worden gebruikt om te fungeren in een buitenbijbels kader, dat van de strijd om de emancipatie van de vrouw ten opzichte van de man.’

 

Hermeneutische overwegingen bij de toepassing van de ‘zwijgteksten’ m.n 1 Tim. 2:8-15

Ds. H. Room schreef een bijdrage onder deze titel op de website bezinningmvea. Het is een reactie op een stuk in het Nederlands Dagblad (28-09-2017), geschreven door prof. Dr. P. van Houwelingen, dr. M. De Klinker-de Klerck en dr. H. Schaeffer, voorafgaand aan een studiedag over hermeneutiek in Kampen. Ten aanzien van de zogenaamde zwijgteksten menen deze drie auteurs dat ze vandaag niet meer op dezelfde manier geldigheid hebben als in de tijd van Paulus. Ds. Room biedt in deel één een weergave van wat deze auteurs hebben geschreven. In deel twee geeft hij een beoordeling. De auteurs menen dat de keus van Paulus om te verwijzen naar Adam en Eva (Genesis 2 en 3) een hermeneutische keus van de apostel is. Ds. Room wijst er daarentegen op dat die keus voortkomt uit de tekst van 1 Tim. 2 zelf. Room stelt dat we de woorden van de apostel niet kunnen beperken tot tijdgebonden uitspraken, wanneer de tekst onszelf dat niet duidelijk maakt. Room merkt op dat de auteurs door hun hermeneutische keuzes het contact met Genesis 2 en 3 loslaten. Hij gaat vervolgens op diverse aanverwante aspecten in, waaronder de toepassing van de betekenis van 1 Timotheüs 2 voor vandaag.

 

Mannen en vrouwen vullen elkaar aan

In Nader Bekeken van november 2017 stond een artikel van prof. dr. E.A. de Boer onder de titel ‘Mannen en vrouwen vullen elkaar aan in de ambten’. Aansluitend schreef dr. P. Boonstra: ‘Mannen en vrouwen vullen elkaar aan: een reactie’. Boonstra legt daar onder meer de vinger bij een passage waar De Boer Paulus’ betoog in 1 Tim. 2 bestempelt als Paulus’ ‘leeswijze’ of ‘vertelling’: “Het is niet zo dat Paulus ons in 1 Timotheüs slechts een belangrijke leeswijze van Genesis 2–3 zou geven. Hij geeft een instructie die hij motiveert vanuit Genesis 2–3.” En verder: “Het kwalijke van de typering van ‘leeswijze’ is dat je daarmee suggereert dat we allemaal zo onze eigen leeswijze hebben om de Bijbel te lezen. En dat elke lezing zijn goed recht heeft. In ieder geval geeft de ‘lezing’ van Paulus niet de doorslag. Ik kan niet anders doen dan hier de vinger bij leggen en een ernstige waarschuwing laten horen.” Als geheel zijn beide bijdragen te lezen op de website van Woord en Wereld.

 

Stil leven

In het novembernummer van 2017 van Nader Bekeken stond een artikel van ds. B. Luiten onder de titel ‘Stil leven’. Aansluitend schreef dr. P. Boonstra een reactie. De discussie gaat over 1 Timotheüs 2 met aandacht voor de vraag of het voorschrift van vers 12 voor alle tijden geldt. Ds. Luiten stelt van niet. Zijn redenering is als volgt: “In die tijd werd spreken en onderwijzen gezien als een vorm van overheersen. In onze tijd is dat niet meer het geval. Dus kun je daarom op grond van dit voorschrift niet zeggen dat het spreken en onderwijzen vandaag voor de vrouw verboden is.” Dr. Boonstra gaat in zijn reactie in op de vraag of woorden als overheersen (HSV) of gezag hebben (NBV) negatief opgevat moeten worden (zoals vaak wordt gezegd): “Het heeft dan de betekenis van ‘de baas spelen over’. Wanneer de vrouw op die manier onderwijst en gezag heeft dan wordt dát door Paulus verboden. Daarmee verbiedt hij niet dat de vrouw op een goede manier onderwijs geeft en gezag voert thuis of in de kerk. Maar is dat zo?” Boonstra wijst er dan op dat het van belang is te kijken naar de context en verwijst naar aanwijzingen die Paulus in 1 Timotheüs 3 geeft over leiding geven en op een waardige manier gezag uitoefenen: “Bij het ambt van opziener is er dus sprake van ‘heersen’. Maar dat is positief bedoeld. Ze hebben een speciale verantwoordelijkheid, namelijk het ‘hoeden van de kudde’ (1 Petrus 5:2). Voor deze verantwoordelijkheid zullen ze rekenschap moeten afleggen aan de Opperherder (1 Petrus 5:4) (…) In dit licht heeft ‘gezag hebben’ een positieve betekenis, het gaat om herderlijk gezag.” In beide teksten komen uiteraard meer aspecten aan de orde.

 

Rechtvaardiging voor vrouwelijke predikanten & Besluit gewogen en te licht bevonden

In Nader Bekeken van november 2017 geeft dr. C. Van Dam een beoordeling van het besluit van de GS Meppel 2017 om vrouwen ook toe te laten tot het ambt van predikant. En eerder, in oktober 2017, een beoordeling van het besluit van de GS Meppel 2017 om vrouwen toe te laten tot alle kerkelijke ambten.

 

De synodebesluiten rondom ‘M/V en ambt’

Onder deze titel schrijft dr. P. Boonstra in Nader Bekeken van september 2017 over achtergronden van (de redenen tot) de besluiten van de GS Meppel 2017 om vrouwen tot alle ambten toe te laten. Hij merkt op dat de synode in ieder geval niet heeft aangetoond dat de apostolische voorschriften voor ons niet meer gelden: “Dat betekent dat die voorschriften nog steeds overeind staan. Deze teksten inzake zwijgen, respectievelijk niet leren of gezag oefenen door vrouwen, vormen voldoende grond voor het niet toelaten van de vrouw tot het leer- en regeerambt. Dit wordt ondersteund door andere schriftgegevens. Het feit dat de kerk van vele eeuwen het leer- en regeerambt gesloten heeft gehouden voor vrouwen is met nadruk ook gebaseerd op andere teksten in de Bijbel.”